«ΓΔΙΚΙΩΜΟΣ»: Ο άγραφος κώδικας τιμής!

 Για τους Μανιάτες η τιμή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της κοινωνίας τους και όταν αυτή παραβιαστεί τότε οι διαφορές μπορούν να λυθούν μόνο με τη βεντέτα, τον άγραφο νόμο του ξεκαθαρίσματος των λογαριασμών . Φυσικά στις μέρες μας το έθιμο αυτό έχει εκλείψει, ωστόσο για αιώνες καλλιεργούσε το μίσος μεταξύ των οικογενειών της Μάνης.

  Ο «γδικιωμός» όπως είναι ο όρος που χρησιμοποιούν(ή αλλιώς δικηωμός) οι Μανιάτες αφορά δύο φαμίλιες οι οποίες θα βρεθούν αντιμέτωπες για να λύσουν τις διαφορές τους οι οποίες προκύπτουν κυρίως όταν οι γυναίκες μιας φατρίας ατιμάζονται . Το συμβούλιο της κάθε οικογένειας η Γεροντική θα αποφασίσει τον αρχηγό της βεντέτας , τον άνδρα με τα περισσότερα αρσενικά παιδιά ο οποίος θα πάρει πάνω του το βάρος του ξεκαθαρίσματος των λογαριασμών. Οι καμπάνες σημαίνουν την έναρξη των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο οικογενειών. Το υπόλοιπο χωριό παρακολουθεί τη βεντέτα από μακριά χωρίς να εμπλέκεται. Η σύγκρουση θα διαρκέσει μέχρι μια από τις δύο οικογένειες  να αποκτήσει νεκρό και να ταπεινωθεί ολοκληρωτικά. Πολλές φορές η ηττημένη οικογένεια –αν δεν έχει ξεκληριστεί- αλλάζει τόπο διαμονής μη μπορώντας να σηκώσει το βάρος της ταπείνωσης , τότε η περιουσία των ηττημένων περνά στα χέρια των νικητών. Το μίσος χωρίζει τις δύο οικογένειες  για πολλά χρόνια σε σημείο που οι απόγονοι αντίπαλοι να μην γνωρίζουν το λόγο της διαμάχης.

  Ελάχιστες φορές κατά τη διάρκεια της διαμάχης γίνεται κατ’ εξαίρεση ανακωχή. Αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις γάμου, βάφτισης ή κατά τη διάρκεια σποράς , θερισμού ή αλωνίσματος . Βέβαια η ανακωχή ερχόταν όταν όλη η Μάνη ενωνόταν για να αντιμετωπίσει την τούρκικη απειλή.

 Σπάνια η Γεροντική κατάφερνε να τελειώσει ο γδικιωμός συμβιβασμό. Σε τέτοιες περιπτώσεις ακολουθεί το ψυχικό, η συμφιλίωση δηλαδή μεταξύ των δύο πατριών, έθιμο συγχώρεσης και συμφιλίωσης .

  Ξεχωριστό μέρος του γδικιωμού αποτελεί το μανιάτικο μοιρολόγι. Είναι ο τρόπος με τον οποίο οι γυναίκες της ηττημένης οικογένειας αποχαιρετούν το αγαπημένο μέλος της οικογένειας  τους . Ο σπαρακτικός τρόπος που «τραγουδούν» προκαλεί ρίγη συγκίνησης και δέους. Τα μανιάτικα μοιρολόγια εξελίχθηκαν σε ένα μοναδικό είδος λαϊκής τέχνης.

Γράφει η Φιλομήλα