Ο διευθυντής αποτελεί το βασικότερο παράγοντα της σχολικής μονάδας, καθώς καλείται να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις για ένα σχολείο δημοκρατικό, συναγωνιστικό, αποτελεσματικό και ανοικτό στην κοινωνία. Αναμφισβήτητα λοιπόν ο ρόλος του περιλαμβάνει
πολλές αρμοδιότητες μέσα και έξω από το σχολείο, καθώς και συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία.
πολλές αρμοδιότητες μέσα και έξω από το σχολείο, καθώς και συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Συνεπώς σε μια προσπάθεια εντοπισμού των χαρακτηριστικών που θα πρέπει να διαθέτει ένας διευθυντής, αλλά και του τρόπου που θα πρέπει να λειτουργεί στην πολύπλοκη καθημερινότητα του σύγχρονου σχολείου, θα παρουσιαστούν τόσο τα γενικά καθήκοντά του όσο και τα ειδικότερα που σχετίζονται με το Σύλλογο Διδασκόντων, τους Σχολικούς Συμβούλους, το Διευθυντή Εκπαίδευσης και τον Προϊστάμενο του Γραφείου, τους μαθητές και τα Όργανα Λαϊκής Συμμετοχής.
Πρωτίστως πρέπει να αναφερθεί πως ο διευθυντής είναι αυτός που θα πρέπει να εκπροσωπεί το σχολείο σε όλες τις σχέσεις του με τους τρίτους, να παραμένει στο σχολείο όλες τις εργάσιμες ώρες και να είναι υπεύθυνος για την ομαλή λειτουργία της σχολικής μονάδας. Επίσης είναι αυτός που θα πρέπει να εφαρμόζει τους νόμους και τα προεδρικά διατάγματα που αφορούν τη σχολική πραγματικότητα και να είναι υπεύθυνος για την τήρησή τους.
Στα γενικά καθήκοντα του διευθυντή πρέπει να ενταχθεί το γεγονός ότι ο ίδιος είναι υπεύθυνος να προωθεί τη λειτουργία τμημάτων Πρόσθετης Διδακτικής Στήριξης και Ενισχυτικής Διδασκαλίας, να συγκροτεί με πράξη του όσες επιτροπές προβλέπονται για τη λειτουργία του σχολείου, να συντάσσει τις αξιολογικές εκθέσεις για το διδακτικό και διοικητικό προσωπικό, να ενημερώνει όλους όσους συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία για τους στόχους και το έργο του σχολείου, να ενημερώνει και να φυλάσσει τους φακέλους των υπηρεσιακών μεταβολών των εκπαιδευτικών, να είναι ο εκκαθαριστής των αποδοχών του προσωπικού του σχολείου του, να έχει την παιδαγωγική ευθύνη για τη διαμόρφωση θετικού κλίματος στο σχολείο, να ενημερώνει τους νεοδιόριστους σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, να ορίζει με πράξη του έναν υποδιευθυντή ως νόμιμο αναπληρωτή του, να είναι υπεύθυνος για την τήρηση της αλληλογραφίας του σχολείου και για ό,τι βιβλία ή έντυπα προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις και ασφαλώς να φροντίζει για τη λήψη κάθε μέτρου το οποίο συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία του σχολείου.
Σε ό,τι αφορά τα καθήκοντα του διευθυντή σε σχέση με το Σύλλογο Διδασκόντων ο διευθυντής θα πρέπει να προσκαλεί τα μέλη του Συλλόγου στις συνεδριάσεις, στις οποίες και θα προεδρεύει, να εισηγείται την κατανομή των πρόσθετων εξωδιδακτικών εργασιών, να έχει την ευθύνη της σύνταξης του ωρολογίου προγράμματος του σχολείου, να ενημερώνει για το έργο της σχολικής επιτροπής, να είναι υπεύθυνος -μαζί με τους εκπαιδευτικούς- για την καθαριότητα και την αισθητική των χώρων του διδακτηρίου, καθώς και για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των μαθητών, να ενημερώνει για την εκπαιδευτική νομοθεσία που αφορά τη λειτουργία του σχολείου, να συμβάλλει στη δημιουργία κλίματος δημοκρατικής συμπεριφοράς των διδασκόντων και των μαθητών, να είναι υπεύθυνος για την τήρηση της πειθαρχίας, να φροντίζει να καλύπτονται οι διδακτικές ώρες σε περίπτωση απουσίας εκπαιδευτικών, να είναι υπεύθυνος για τη διανομή των διδακτικών βιβλίων, να καταρτίζει το πρόγραμμα ενημέρωσης των γονέων σε συνεργασία με τους διδάσκοντες, να είναι υπεύθυνος για την τήρηση των σχετικών με τις εξετάσεις διατάξεων, να παρέχει στους διδάσκοντες συγκεκριμένες οδηγίες για να ανταποκρίνονται στα καθήκοντά τους και να τους απευθύνει συστάσεις με πνεύμα συναδελφικής αλληλεγγύης, να ενημερώνεται για τους λόγους απουσίας του διδακτικού προσωπικού και να είναι υπεύθυνος για την κάλυψη του υποχρεωτικού ωραρίου εβδομαδιαίας διδασκαλίας.
Σε σχέση με τους Σχολικούς Συμβούλους, το Διευθυντή Εκπαίδευσης και τον Προϊστάμενο Γραφείου, ο διευθυντής θα πρέπει να συνεργάζεται μαζί τους και να προκαλεί συσκέψεις με αυτούς για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της σχολικής μονάδας, να τους ενημερώνει για την πραγματοποίηση μορφωτικών ή άλλων πολιτιστικών επισκέψεων, αλλά και για τις τυχόν ελλείψεις σε διδακτικό προσωπικό, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες σε συνεργασία με τους Σχολικούς Συμβούλους για τη βοήθεια των νέων εκπαιδευτικών και να προωθεί τα επιμορφωτικά προγράμματα -των οποίων την ευθύνη οργάνωσης θα πρέπει να έχει ο ίδιος- που γίνονται για το διδακτικό προσωπικό και να συμμετέχει σε αυτά.
Τα καθήκοντα του διευθυντή σε σχέση με τους μαθητές συνίστανται στο να συγκροτεί τα τμήματα κάθε τάξης και να τους κατανέμει σε τμήματα, να εκδίδει και να υπογράφει τους τίτλους σπουδών, να συνεργάζεται με τις μαθητικές κοινότητες, να εφαρμόζει τις ισχύουσες διατάξεις για την υποχρεωτική φοίτηση των μαθητών, να συντελεί στη διαμόρφωση συνθηκών φιλικού παιδαγωγικού κλίματος μεταξύ μαθητών και διδασκόντων, να διενεργεί και να ανανεώνει τις εγγραφές των μαθητών, να εφαρμόζει τις διαδικασίες για την εγγραφή μαθητών αδήλωτων στα μητρώα ή στα δημοτολόγια και να εγκρίνει τις μετεγγραφές των μαθητών.
Σε αυτήν την περίπτωση ο διευθυντής θα πρέπει να καλεί με γραπτή πρόσκληση τα μέλη του Σχολικού Συμβουλίου στις συνεδριάσεις του οργάνου λαϊκής συμμετοχής, να καλεί τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών για ενημέρωση και να συμμετέχει ενεργά στις συνεδριάσεις τους, όταν προσκαλείται και το θεωρεί αναγκαίο, και ασφαλώς να παρέχει πληροφορίες σε κάθε πολίτη που έχει έννομο συμφέρον και δεν τον παραπέμπει σε άλλες υπηρεσίες για θέματα που εκείνος οφείλει να γνωρίζει.
Ως τώρα έγινε αναφορά στον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να λειτουργεί ένας διευθυντής στην καθημερινότητα του σχολείου. Ωστόσο δεν κατέστησαν ακόμη σαφή τα χαρακτηριστικά που ο ίδιος ο διευθυντής θα πρέπει να διαθέτει προκειμένου να λειτουργήσει με τον προαναφερόμενο τρόπο και να καταστεί αποδοτικός στα καθήκοντά του.
Αναζητώντας λοιπόν τα απαραίτητα προσόντα που θα πρέπει να χαρακτηρίζουν έναν διευθυντή θα πρέπει να τονιστεί η αδήριτη ανάγκη χαρακτηρισμού του από διοικητική επάρκεια και διοικητική ετοιμότητα, δηλαδή από κατάρτισή του σε διοικητικά θέματα στο θεωρητικό, στον επιστημονικό και στον ερευνητικό τομέα της διοίκησης της εκπαίδευσης, αλλά και από δυνατότητα εκ μέρους του μετουσίωσης των παραπάνω στην εκπαιδευτική πράξη ως αποτέλεσμα μαθησιακής διαδικασίας.
Από τη διοικητική επάρκεια και τη διοικητική ετοιμότητα που αναμφισβήτητα θα πρέπει να χαρακτηρίζουν έναν διευθυντή ανακύπτει η ανάγκη αυτός να διαθέτει επαγγελματική ικανότητα (τεχνικές δεξιότητες), ικανότητα του συνεργάζεσθαι (ανθρώπινες δεξιότητες) και αντιληπτική ικανότητα (κριτικές δεξιότητες), αλλά παράλληλα να είναι γνώστης της διοίκησης της εκπαίδευσης, της οργάνωσης και διοίκησης σχολικών μονάδων, της οικονομίας της εκπαίδευσης με έμφαση στην οικονομική διαχείριση της σχολικής μονάδας, της οργανωτικής ψυχολογίας με έμφαση τη σχολική μονάδα και τη σχολική τάξη, του νομικού και θεσμικού πλαισίου της εκπαίδευσης με έμφαση στη σχολική μονάδα, της διαχείρισης της σχολικής τάξης και των μαθησιακών δυσκολιών, της συμβουλευτικής με έμφαση στη διοίκηση και στα προβλήματα της σχολικής μονάδας.
Σε περίπτωση που ο διευθυντής δεν διακρίνεται από τις προαναφερόμενες δεξιότητες ή δεν κατέχει επαρκείς γνώσεις στα προαναφερόμενα γνωστικά αντικείμενα συνάγεται πως θα καταστεί διοικητικά ανεπαρκής.
Επιπροσθέτως προκειμένου ο διευθυντής να καταστεί αποδοτικός στο έργο του θα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν είναι υπεύθυνος μόνο για το δικό του έργο, αλλά και για την εργασία που γίνεται σε ολόκληρο το σχολείο. Επομένως αν κάτι δεν πάει καλά δεν πρέπει να επιρρίπτει το φταίξιμο για τα λάθη και τις δυσάρεστες καταστάσεις στα μέλη της σχολικής μονάδας ή στον προηγούμενο διευθυντή. Συνεπώς ως διευθυντής–ηγέτης έχει ευθύνη και καθήκον του να αποφεύγει τα δυσάρεστα γεγονότα προτού να συμβούν ή να τα λύνει, όταν συμβαίνουν, και όχι να μεταφέρει την ευθύνη στους συνεργάτες του.
Επίσης θα πρέπει να είναι σε θέση να δημιουργήσει μια νέα προσωπικότητα, καθώς θα πρέπει να συνηθίσει στην ιδέα ότι θα διευθύνει εκπαιδευτικούς με διαφορετική ηλικία, χρόνια υπηρεσίας, ειδικότητα, γνώσεις και στόχους, οι οποίοι πιθανόν να κάνουν τη δουλειά τους κατά διαφορετικό τρόπο από αυτόν. Συνεπώς θα πρέπει να είναι σε θέση να μπορεί να παρακινεί τους συναδέλφους του για να πετύχουν καλύτερα αποτελέσματα, γεγονός που απαιτεί διαπροσωπικές ικανότητες. Ακόμη οφείλει να έχει την ικανότητα να πείθει και να παράγει έργο από ανθρώπους που μερικές φορές αμφισβητούν και προκαλούν το σύστημα αξιών του.
Αξίζει επίσης να τονιστεί πως ένας αποτελεσματικός διευθυντής θα πρέπει να έχει το προσόν να δημιουργεί αρμονικές σχέσεις με το διδακτικό προσωπικό. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο διευθυντής θα πρέπει να μπορεί να ακούει τι πιστεύουν για αυτόν οι εκπαιδευτικοί με τους οποίους συνεργάζεται, τι προσδοκούν από αυτόν, τι έχουν να του προτείνουν για τον τρόπο διευθέτησης θεμάτων που αφορούν τη σχολική πραγματικότητα, αλλά και ότι θα πρέπει να μπορεί να βλέπει όλο το προσωπικό ως συναδέλφους και όχι ως υπαλλήλους που διατάσσονται αυταρχικά. Συνεπώς ο επιτυχημένος διευθυντής θα πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιεί δημοκρατικούς τρόπους ηγεσίας ώστε να επηρεάσει και να παρακινήσει τους συναδέλφους του.
Είναι αξιοσημείωτο πως ένας αποτελεσματικός διευθυντής θα πρέπει να μπορεί να προγραμματίζει σωστά το χρόνο του, καταγράφοντας και ταξινομώντας τις δραστηριότητές του σε εβδομαδιαία ή μηνιαία βάση, να μαθαίνει τι αναμένουν οι προϊστάμενοι και οι υφιστάμενοί του από αυτόν, καθώς δεν αρκεί να ξέρει τις ανάγκες των εκπαιδευτικών, αλλά πρέπει να μαθαίνει και τις απαιτήσεις και τους περιορισμούς των προϊσταμένων του, δηλαδή των Διευθυντών Διευθύνσεων και των Προϊσταμένων Γραφείων Εκπαίδευσης, αλλά και να διακρίνεται από την ικανότητα της εξουσιοδότησης, της ανάθεσης εργασίας, δηλαδή από την ικανότητα να μπορεί να εμπιστευτεί τους συναδέλφους του, να τους εκχωρεί αρμοδιότητες και να μην προσπαθεί να τα πετύχει όλα μόνος του.
Κατέστη ήδη σαφές πως ο διευθυντής είναι υπεύθυνος για την ομαλή λειτουργία του σχολείου, το συντονισμό της σχολικής ζωής, την τήρηση των νόμων, των εγκυκλίων και των υπηρεσιακών εντολών, την εφαρμογή των αποφάσεων του Συλλόγου των Διδασκόντων και την ενεργή συμμετοχή του στην αξιολόγηση του έργου των εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας (άρθρο 11, Ν1566/1985).
Επίσης ο διευθυντής είναι αυτός που σύμφωνα με την υπουργική απόφαση 05657/Δ1/08-10 -2002 (ΦΕΚ 1340,τ.Β΄) καθοδηγεί τη σχολική κοινότητα, καθοδηγεί και βοηθάει τους εκπαιδευτικούς στο έργο τους, φροντίζει ώστε το σχολείο να γίνει στοιχειώδης μονάδα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, προΐσταται αυτών και συντονίζει το έργο τους, διατηρεί και ενισχύει τη συνοχή του Συλλόγου Διδασκόντων, ελέγχει την πορεία των εργασιών των εκπαιδευτικών και τους αξιολογεί.
Ωστόσο η επιτυχής πραγματοποίηση της πληθώρας των καθηκόντων που αναλαμβάνει ένας διευθυντής εξαρτάται από τη διοικητική επάρκειά του και την επιστημονική κατάρτισή του σε θέματα διοίκησης της εκπαίδευσης.
Εκείνο όμως που πρωτίστως θα πρέπει να τον χαρακτηρίζει, εκτός από τα υψηλά τυπικά προσόντα, είναι η αυτοπεποίθηση και οι ιδιαιτέρως αναπτυγμένες επικοινωνιακές ικανότητες, ενώ παράλληλα θα πρέπει να επιδιώκει την επαγγελματική του ανάπτυξη με διαρκή και πολύπλευρη επιμόρφωση, παραμένοντας ανοικτός σε διαδικασίες ανατροφοδότησης, οι οποίες είναι αναγκαίες για τη βελτίωσή του.
Συνεπώς η σύγχρονη σχολική μονάδα και η σημερινή πολύπλοκη σχολική πραγματικότητα χρειάζονται έναν διευθυντή με γνώσεις και ορθή σκέψη που θα εμφορείται από εκπαιδευτικό όραμα και θα επιδιώκει την επίτευξη ενός σχολείου αληθινά ελκυστικού για τους μαθητές, το οποίο θα έχει ως απώτερο στόχο την προετοιμασία των μαθητών ως μελλοντικών ενεργών πολιτών της κοινωνίας.
Αλλά πού είναι ένας τέτοιος ιδεατός διευθυντής; Υπάρχει ή το όλο εγχείρημα αναζήτησής του ανήκει στη σφαίρα της ουτοπίας; Μήπως τυχόν βρήκατε εσείς κανέναν;
Κασσάνδρα
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου