Σαφής για τις πολλαπλές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χώρα μας στη διαχείριση απορριμμάτων είναι ο επίτροπος της Ε.Ε. για το Περιβάλλον Γιάνες Ποτότσνικ, στη συνέντευξη που παραχωρεί στην «F.S.». Ο κ. Ποτότσνικ δηλώνει ότι υπάρχει «πραγματικό πρόβλημα» σε αυτό το ζήτημα στην Ελλάδα, μνημονεύοντας ειδικότερα την «υπερβολική εξάρτηση» της χώρας μας από την ταφή των απορριμμάτων, αντί εναλλακτικών, πιο περιβαλλοντικά φιλικών μεθόδων. Ωστόσο, τονίζει ότι τα σχέδια για την Κερατέα δεν αντίκεινται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, σημειώνοντας πάντως ότι η μονάδα που θα κατασκευαστεί εκεί θα «πρέπει να σέβεται πλήρως» τη νομοθεσία της Ε.Ε. Τέλος, για το αιώνιο ζήτημα των παράνομων χωματερών, δηλώνει δυσοίωνα ότι «η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση» και ότι αν η Ελλάδα δεν συμμορφωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, «δεν θα διστάσουμε να λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα».
Συναντηθήκατε πρόσφατα με αντιπροσωπεία του Δήμου Λαυρεωτικής, ο πληθυσμός του οποίου τάσσεται σθεναρά κατά της κατασκευής ενός νέου χώρου υγειονομικής ταφής στην περιοχή του. Ποιος ήταν ο σκοπός της συνάντησης; Ανησυχείτε για την έκταση των τοπικών αντιδράσεων, εκεί και σε άλλα μέρη στην Ελλάδα, κατά της υλοποίησης εγκαταστάσεων διαχείρισης απορριμμάτων;
Συναντηθήκαμε για να ακούσουμε τι έχει να πει ο καθένας. Άκουσα προσεκτικά τα θέματα που μου έθεσε η αντιπροσωπεία του Δήμου Λαυρεωτικής και είχα την ευκαιρία να ξεκαθαρίσω τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Φυσικά, η χωροθέτηση των χώρων υγειονομικής ταφής είναι εγχώρια απόφαση, που πρέπει όμως να σέβεται πλήρως την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία. Υπενθύμισα στην αντιπροσωπεία ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν απαγορεύει την ταφή απορριμμάτων, ότι τα σχέδια για την Κερατέα είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου και ότι όπου λειτουργεί ένας χώρος υγειονομικής ταφής πρέπει να σέβεται τους κανόνες της Ε.Ε. Η συνάντηση έγινε σε εποικοδομητικό και ανοιχτό κλίμα.
Πιστεύω θερμά στις αρετές του διαλόγου. Στην Κερατέα όλες οι πλευρές πρέπει να δουλέψουν μαζί ώστε να λύσουν το πρόβλημα με διαφανή τρόπο, χωρίς αποκλεισμούς. Το πρόβλημα πρέπει να λυθεί, και πρέπει να λυθεί ειρηνικά.
Με αυτά ως δεδομένα, πρέπει να πούμε ότι υπάρχει πραγματικό πρόβλημα με τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ελλάδα. Η λύση, τελικά, σχετικά με τους χώρους υγειονομικής ταφής, είναι η μείωση της παραγωγής απορριμμάτων, που προϋποθέτει αλλαγή συμπεριφοράς και νοοτροπίας, την αντίληψη των απορριμμάτων που δεν μπορούν να αποφευχθούν ως πόρων, και την ανάπτυξη ζήτησης για δευτερογενείς πρώτες ύλες. Η αντιμετώπιση των απορριμμάτων είναι, φυσικά, ένα πρόβλημα για όλες τις κοινωνίες, όχι μόνο για την Ελλάδα.
Είναι η σχεδιαζόμενη μονάδα διαχείρισης απορριμμάτων στην Κερατέα σύμφωνη με την ευρωπαϊκή πολιτική στο ζήτημα αυτό;
Σε αυτό το στάδιο η Κομισιόν δεν έχει χειροπιαστά στοιχεία πιθανής παραβίασης της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Οι κάτοικοι της περιοχής έχουν προσβάλει το έργο ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων (και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, για την ακύρωση της σχετικής απόφασης της Ε.Ε. για συγχρηματοδότηση), αλλά οι προσφυγές τους έχουν όλες απορριφθεί.
Η δική μας αντίληψη είναι ότι οι ελληνικές αρχές σχεδιάζουν να κατασκευάσουν έναν ΧΥΤΥ – που είναι ο μόνος τύπος χώρου ταφής που θα έπρεπε να υπάρχει. Η ταφή υλικών που μπορούν να ανακυκλωθούν ή να επαναχρησιμοποιηθούν είναι απαράδεκτη πρακτική από την άποψη της βέλτιστης χρήσης μη άφθονων πόρων.
Είναι αλήθεια ότι η ταφή απορριμμάτων δεν είναι παράνομη σύμφωνα με την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία. Αλλά είναι η λιγότερο επιθυμητή επιλογή. Η υπερβολική εξάρτηση της Ελλάδας από την ταφή είναι, σε κάθε περίπτωση, θέμα ανησυχίας.
Είστε ικανοποιημένος από την πρόοδο της Ελλάδας προς το στόχο που έχει θέσει η κοινοτική οδηγία για τους ΧΥΤ, δηλαδή τη μείωση του όγκου των προς ταφή απορριμμάτων στο 35% του επιπέδου του 1995 ως το 2016; Ποιες θα έπρεπε να είναι οι προτεραιότητές μας στην προσπάθειά μας να προσεγγίσουμε το στόχο αυτό;
Είμαι ικανοποιημένος για το ότι υπάρχει γνήσια επιθυμία από την πλευρά των ελληνικών αρχών να αντιμετωπίσουν το ζήτημα. Αλλά δεν θα είναι εύκολο. Τα σημερινά στοιχεία δείχνουν ότι θα είναι δύσκολο για την Ελλάδα να πετύχει τους στόχους για την εκτροπή των οργανικών απορριμμάτων από τους χώρους ταφής.
Δεν υπάρχει μία και μοναδική δράση που πρέπει να αναλάβει η Ελλάδα – μάλλον χρειάζεται ένας συνδυασμός μέτρων. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται δράσεις για την πρόληψη της παραγωγής οργανικών απορριμμάτων, ενίσχυση της ανακύκλωσης, ανάκτηση απορριμμάτων που δεν έχουν ανακυκλωθεί (είτε ως υλικά είτε ως ενέργεια), επεξεργασία πριν την ταφή κ.ά. Δεν υπάρχει μία συνταγή. Το κάθε κράτος-μέλος πρέπει να βρει το συνδυασμό που ταιριάζει καλύτερα στις γεωγραφικές, οικονομικές και κοινωνικές του συνθήκες. Παρ’ όλα αυτά, η προώθηση της ξεχωριστής συλλογής οργανικών απορριμμάτων, η κομποστοποίηση στο σπίτι και η βιολογική επεξεργασία (κομποστοποίηση ή αναερόβια χώνευση) είναι πιθανότατα η πιο αποτελεσματική επιλογή. Η προσέγγιση αυτή συνδυάζει χαμηλό κόστος εγκαταστάσεων με καλή περιβαλλοντική απόδοση.
Τέλος, πού βρισκόμαστε στο ζήτημα των προστίμων για τις παράνομες χωματερές; Υπάρχει ελπίδα ότι η Ελλάδα μπορεί να τα αποφύγει, παρά τις συνεχείς καθυστερήσεις στο κλείσιμο και την αποκατάστασή τους;
Η Ελλάδα καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο το 2005 για όλες τις παράνομες χωματερές που λειτουργούσαν στην επικράτειά της. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας η Ελλάδα αναγνώρισε την ύπαρξη 1.125 παράνομων χωματερών και εκτίμησε ότι θα μπορέσει να τις κλείσει ως το 2008.
Η διορία του 2008 πέρασε χωρίς να επιτευχθεί ο στόχος και έτσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγκάστηκε να υπενθυμίσει επισήμως στις ελληνικές αρχές τις υποχρεώσεις τους και να προειδοποιήσει για την πιθανότητα επιστροφής στο Δικαστήριο, οπότε υπάρχει η πιθανότητα επιβολής προστίμων.
Το Δεκέμβριο του 2010 οι αρχές παρείχαν στην Επιτροπή ένα χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης σύμφωνα με το οποίο όλες οι παράνομες χωματερές θα έχουν κλείσει έως τον Ιούνιο του 2011 και θα έχουν αποκατασταθεί έως τα μέσα του 2012. Συμφωνήθηκε ότι η ελληνικές αρχές θα δίνουν αναφορά στην Επιτροπή κάθε μήνα. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου στην Ελλάδα [σ.σ.: 8 Απριλίου], μου παρουσίασαν τα νεότερα στοιχεία: 109 παράνομες χωματερές ακόμα σε λειτουργία και 569 που ακόμα δεν έχουν αποκατασταθεί.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει φυσικά να παρακολουθεί στενά την κατάσταση για να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα συμμορφωθεί πλήρως με την ετυμηγορία του Δικαστηρίου. Αν δεν συμβεί αυτό, δεν θα διστάσουμε να λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα, που μπορεί να περιλαμβάνουν και πρόστιμα. Ειλικρινά ελπίζω να μη χρειαστεί να το κάνουμε!
Γιάννης Παλαιολόγος
πηγη:City Press
Μ.Ζ.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου