Οι αφόρητες πιέσεις που ασκούνται από Ευρωπαίους ηγέτες και κορυφαίους κοινοτικούς αξιωματούχους στην Πορτογαλία, προκειμένου να ζητήσει τη στήριξη του ταμείου διάσωσης, είναι υπερβολικές και έχουν στόχο να καθησυχάσουν τις αγορές για να μην εξαπλωθεί η κρίση δημόσιου χρέους σε μεγάλες χώρες της ευρωζώνης, όπως η Ισπανία και η Ιταλία.
Μάλιστα, η πτώση της κυβέρνησης μειοψηφίας του Σοσιαλιστή πρωθυπουργού Ζοζέ Σόκρατες, προϊόν της σκληρής λιτότητας που εφαρμόζει τους τελευταίους 12 μήνες, αλλά και οι συνεχείς υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης, έχουν αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες να βρεθεί και η Πορτογαλία σε καθεστώς στήριξης, όπως η Ελλάδα και η Ιρλανδία.
Το επιτόκιο εκτοξεύτηκε για πρώτη φορά από την ένταξη της χωρας στην Ευρωζώνη κοντά στο 10%, στα πενταετή ομόλογα ύψος δυσβάσταχτο για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Τα πάντα θα κριθούν από τη στάση των αγορών τους επόμενους 2,5 μήνες, δηλαδή μέχρι τις 15 Ιουνίου, οπότε η Πορτογαλία θα χρειαστεί να δανειστεί 11,8 δισ. ευρώ. Το βέβαιο είναι ότι η νέα κυβέρνηση, που θα προκύψει από τις εκλογές της 5ης Ιουνίου, θα κάνει ό,τι μπορεί για να αποφύγει την κηδεμονία των εταίρων και του ΔΝΤ, το οποίο πέρασε από τη χώρα τη δεκαετία του 1990 αφήνοντας τραυματική εμπειρία στους Πορτογάλους.
Ανεξάρτητα από την έκβαση της υπόθεσης, το βέβαιο είναι πως η σημερινή οικονομική κατάσταση της Πορτογαλίας δεν είναι τέτοια που να καθιστά μονόδρομο την ένταξη στο μηχανισμό στήριξης. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες, με κορυφαία την έλλειψη ανταγωνιστικότητας, αφού δεν μπόρεσε να εκμεταλλευτεί τις μαζικές κοινοτικές χρηματοδοτήσεις της τελευταίας εικοσαετίας ώστε να πετύχει την εκσυγχρονισμό της. Ωστόσο, μέχρι πρότινος κατάφερνε με σχετική ευκολία να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της.
Τα προβλήματα εμφανίστηκαν όταν ξέσπασε η κρίση δημόσιου χρέους στην Ελλάδα, το φθινόπωρο του 2009, που έκανε επιφυλακτικές τις αγορές, οι οποίες έκλεισαν τη «στρόφιγγα» της χρηματοδότησης στο πορτογαλικό τραπεζικό σύστημα. Σήμερα οι πορτογαλικές τράπεζες, όπως οι ελληνικές και οι ιρλανδικές, επιβιώνουν χάρη στη ρευστότητα που τους παρέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έναντι κρατικών ομολόγων. Οι επενδύσεις, δημόσιες και ιδιωτικές, μειώθηκαν δραματικά την τελευταία διετία, ενώ η τάση αυτή προβλέπεται να συνεχιστεί φέτος και του χρόνου.
Η κυβέρνηση Σόκρατες, με αλλεπάλληλα «πακέτα» λιτότητας σε μια χώρα όπου ο ελάχιστος μισθός είναι μόλις 485 ευρώ το μήνα, προσπάθησε να στείλει τα ανάλογα μηνύματα στις αγορές, οι οποίες όμως δεν ανταποκρίθηκαν, θεωρώντας ότι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της πορτογαλικής οικονομίας δεν δημιουργεί προοπτικές ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Μάλιστα, το 2011 η χώρα θα βρεθεί σε ύφεση, με υποχώρηση του ΑΕΠ κατα 1,4% (πρόβλεψη της Κεντρικής Τράπεζας).
Βιώσιμο χρέος
Τα δημοσιονομικά δεδομένα της Πορτογαλίας δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τη δραματική κατάσταση της Ελλάδας και της Ιρλανδίας. Η Πορτογαλία, με πληθυσμό ανάλογο με αυτόν της χώρας μας, είχε δημόσιο χρέος στο τέλος του 2010 περίπου 82% του ΑΕΠ και σε απόλυτους αριθμούς περίπου 140 δισ. ευρώ, ενώ εκτιμάται ότι το 2011 θα πλησιάσει τα 150 δισ. ευρώ. Στην Ελλάδα το χρέος το 2011 θα φτάσει περίπου τα 350 δισ. ευρώ, δηλαδή είναι υπερδιπλάσιο αυτού της Πορτογαλίας. Το 2010 το δημόσιο έλλειμμα της Πορτογαλίας ήταν 7,3% και με τα μέτρα που λήφθηκαν και λαμβάνονται εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει φέτος στο 4,6% του ΑΕΠ. Τα παραπάνω στοιχεία αποδεικνύουν ότι το δημόσιο χρέος της Πορτογαλίας είναι διαχειρίσιμο και η χώρα δεν χρειάζεται στήριξη με αντάλλαγμα πρόσθετα μέτρα που θα βύθιζαν την οικονομία σε βαθιά ύφεση, όπως έγινε στην περίπτωση της Ελλάδας.
Ωστόσο, η άποψη που κυριαρχεί στη Φρανκφούρτη (ΕΚΤ), στο Βερολίνο και στο Παρίσι είναι εντελώς διαφορετική. Θεωρούν ότι η Πορτογαλία πρέπει να «θυσιαστεί» προκειμένου να διασφαλιστεί η σταθερότητα στην Ευρωζώνη. Η επιχειρηματολογία που αναπτύσσουν, παρασκηνιακά φυσικά, είναι ότι με την ένταξη και της Πορτογαλίας στο μηχανισμό στήριξης οι αγορές θα ησυχάσουν και θα μειωθεί το κόστος δανεισμού, αφού, όπως εκτιμούν, ένα δάνειο της τάξης των 75 δισ. ευρώ είναι αρκετό για να καλύψει τις βασικές δανειακές ανάγκες της χώρας τα επόμενα τρία χρόνια. Το ταμείο έχει άλλωστε αυτή τη στιγμή διαθέσιμια (χωρίς την αύξηση που αποφασίστηκε στις 24-25 Μαρτίου, στην εαρινή σύνοδο κορυφής) περίπου 220 δισ. ευρώ. Αντίθετα, εκτιμούν ότι αν η Πορτογαλία δεν ενταχθεί στο μηχανισμό στήριξης, οι πιέσεις θα ενταθούν και είναι πολύ πιθανό να επεκταθούν στις δύο μεγάλες χώρες - αδύναμους κρίκους, την Ισπανία και την Ιταλία, ενώ στην περίπτωση αυτή τα ποσά που θα απαιτηθούν για τη διάσωσή τους απλώς δεν υπάρχουν, με όλα όσα αυτό συνεπάγεται για την επιβίωση της Ευρωζώνης.
Είναι προφανές ότι μπορεί για την Πορτογαλία η ένταξή της στο μηχανισμό να αποτελεί αρνητική εξέλιξη, ωστόσο για τις χώρες που ήδη βρίσκονται σε αυτό το καθεστώς η αύξηση του αριθμού των προστατευόμενων μελών της Ευρωζώνης είναι μάλλον θετική. Αυτό φάνηκε με την ένταξη της Ιρλανδίας στο μηχανισμό, όπου η διαπραγμάτευση που έκανε το Δουβλίνο αναφορικά με το χρόνο αποπληρωμής έφερε την επιμήκυνση και στην Ελλάδα. Το αίτημα που πρώτη υπέβαλε η Ιρλανδία, ασχέτως αν δεν έχει ικανοποιηθεί ακόμη από τους εταίρους, για μείωση του επιτοκίου δανεισμού, ήδη έφερε στην Ελλάδα μείωση κατά 100 μονάδες βάσης.
Επιπλέον, η αύξηση του αριθμού των χωρών που βρίσκονται σε καθεστώς στήριξης εντείνει την πίεση στη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ για προώθηση δραστικών συλλογικών αποφάσεων που θα διασφαλίσουν τη σταθερότητα της Ευρωζώνης. Μπορεί ακόμη να μην έχουμε φτάσει σε λύσεις ευρωομολόγου ή στην παρέμβαση των μηχανισμών διάσωσης στη δευτερογενή αγορά κρατικών ομολόγων, ωστόσο οι αποφάσεις στην εαρινή σύνοδο κορυφής για την αύξηση των πόρων των εν λόγω μηχανισμών, αλλά και τη δυνατότητα παρέμβασής τους στην πρωτογενή αγορά, αποτελούν ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Το βήμα αυτό δεν θα γίνονταν εάν στο μηχανισμό βρισκόταν μόνη της η Ελλάδα.
Νίκος Μπέλλος
πηγη:City Press
Μ.Ζ.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου